TIME HAS COME TO THE CASSETTEDECK.

Bij de introductie van de Beocord 8000 werd niet zoveel over de vooruitstrevende techniek van dit apparaat gerept. Het meest werd geschreven over de eigenschap dat de bandteller de positie in minuten en seconden aangeeft van dit cassettedeck. Deze teller geeft direct de mogelijkheid om een bepaalde positie op te geven waarna de cassetterecorder doorspoelt naar de opgegeven positie en begint met afspelen.

Heel weinig wordt geschreven over andere zaken. Want bij nadere beschouwing hebben we hier te maken met een volledig nieuwe cassetterecorder van Bang & Olufsen. De Beocord 8000 werd geïntroduceerd in het najaar van 1979. De Beocord 8000 was de eerste van een reeks hoogwaardige kwaliteits apparaten in een lijn van Bang & Olufsen. Later volgde een radio en pick-up in dezelfde ontwerplijn, de Beomaster 8000 en Beogram 8000.

Het ontwerp straalt degelijkheid en technisch vernuft uit. De cassette is verborgen onder een groot aluminium paneel waar tevens secundaire bedieningsfuncties zijn ondergebracht. Rechts op het apparaat zijn het hoofdbedieningspaneel en een bijzonder grote display aanwezig. De display geeft in grote rode digitale cijfers de positie in minuten en seconden van de band aan. Een Peak Program Meter geeft voor het linker en rechter kanaal apart de uitsturing van de band aan in voor ieder kanaal vijf groene en vijf rode oplichtende vlakken. Ook worden functies zoals opname en geheugenpositie aangegeven in de display. Een display die ook vanaf de luisterpositie duidelijk is af te lezen.

De Micro Computer. De Beocord 8000 wordt volledig door een micro computer gestuurd. De toegepaste micro computer is van het fabrikaat Intel type 8049, een 8-bit computer en heeft een 2 kByte programma ROM geheugen en een 128 byte RAM geheugen. Daaraan is toegevoegd een geheugen chip van Intel type 8355 met een capaciteit van 2 kByte ROM tezamen met I/O faciliteiten (In- en Uitgangs poorten). De micro computer werkt met een frequentie van 8.867 Mhz.

Alle bedieningen worden bestuurd via deze micro computer. het maakt de Beocord 8000 "intelligent". Ten eerste worden alle besturings functies van het bandtransport mechanisme bestuurd via de micro computer. Zo wordt bijvoorbeeld het omschakelen tussen vooruit spoelen en het terugspoelen zodanig gedaan dat dit bijzonder snel gebeurt, doch zonder dat het nadelig van invloed kan zijn op de band. Bedieningsfouten zijn uitgesloten omdat de micro computer alle bedieningen controleert alvorens ze uit te voeren. Wordt een opdracht gegeven die niet uitgevoerd kan worden, dan wordt dat op de display aangegeven doordat dan de vier digitale display's naar boven wijzen. In "B & O kringen" zegt men dat de recorder zijn handen in de lucht steekt en niet weet wat te doen. De bandteller. Deze is in minuten en seconden uitgevoerd. Alvorens de cassetterecorder de tijd exact kan aangeven, moet de band "geijkt" worden. De Beocord 8000 moet weten of er bijvoorbeeld een C60 of een C90 cassette is ingelegd in de houder. Dat "ijken" geschiedt volledig automatisch, ook weer geregeld via de micro computer. Allereerst wordt de band teruggespoeld naar het begin van de cassette. Daarna start het meten. De band wordt eerst gedurende tien seconden gemeten aan het begin van de cassette, daarna op een positie iets minder dan twee minuten vanaf het begin van de cassette. In feite wordt de dikte van de band gemeten. Na deze metingen is vastgelegd welk soort cassette is ingelegd in de houder (C60, C90 of andere) en geeft de recorder de tijd in minuten en seconden aan. Afhankelijk van de soort gegeven opdracht spoelt de cassette naar de opgegeven positie en begint met afspelen. Of de cassette stopt, het ligt er net aan wat voor opdracht er is gegeven.

De Memory functie en de Return functie zijn zeer praktisch bij het opnemen. Is een opname gestart maar moet deze gestopt worden om wat voor reden dan ook, dan kan met de return functie teruggegaan worden naar de startpositie van de opname. De recorder gaat dan weer in de opnamepositie staan. Een functie die ook met de afstandsbediening van de Beomaster 8000 bestuurd kan worden. Opnemen kan hiermee volledig gestuurd worden vanuit de luisterpositie.

De micro-computer controleert ook de positie van de koppen. Zo kunnen de koppen niet naar voren bewegen als het cassettevak open is. Zou opzettelijk een micro switch handmatig bedient worden, de koppen naar voren gebracht worden en het cassettevak opzettelijk gesloten willen worden, dan worden de koppen toch teruggebracht naar de rustpositie. Zelfs dat is beveiligd. Alleen moedwillig zou beschadiging aan de koppenbrug toegebracht kunnen worden. De Bandteller. Zoals al eerder geschreven, is de bandteller in minuten en seconden uitgevoerd. Een zeer praktisch feit. Ineens staan er geen zinloze getallen op de display, maar de tijd vanaf het begin van de cassette in minuten en seconden.  

Foto boven: Beosystem 6000 bestaande uit Beomaster 6000, Beocord 8004 en Beogram 6002.

Op het bedieningspaneel is een eenvoudig soort rekenmachine aangebracht met de cijfers 0 tot en met 9 en de toetsen CE en GO. Met de cijfers kan een tijdspositie ingetoets worden, bijvoorbeeld een muziekstuk wat ligt op 25 minuten en 22 seconden vanaf het begin van de band. Na het indrukken van de GO toets spoelt de cassetterecorder naar de bandpositie 9 seconden voor de ingetoetste positie en begint met afspelen. Pas wanneer de cassetterecorder een pauze in de muziek "merkt" (binnen de 9 seconden) wordt het geluid doorgegeven aan de versterker. Zo kan bijvoorbeeld ook het muziekstuk dat ligt op 32 minuten en 63 seconden vanaf het begin van de band ingetoetst worden. Er gebeurt niets, vreemd, nee niet vreemd want 63 seconden bestaan niet en de opdracht wordt dan ook niet uitgevoerd.

 De Beocord 8000 serie is de enige cassetterecorder serie van Bang & Olufsen die uitgevoerd is met een real time bandteller. Tegenwoordig worden in de cassetterecorders van Bang & Olufsen weer zeer zinloze cijfertellers toegepast. Het zoeksysteem is tegenwoordig wel veranderd. Zo kan bij de nu gangbare modellen cassetterecorders het nummer gekozen worden op de band waarna de recorder het gewenste nummer opzoekt. Volgens mij nog geen enkele reden om de tijdsaanduiding te laten vallen en weer zinloze cijferjes te presenteren op een display.

De tijdsaanduiding van de Beocord 8000 zou niet mogelijk zijn als er niet een ingebouwde klok in de cassetterecorder aanwezig zou zijn. Van die gelegenheid is tevens gebruik gemaakt om twee timerfuncties op te nemen. Zo kan de recorder in een tijdsbestek van 24 uur een opname starten en stoppen, of bijvoorbeeld starten met afspelen en weer stoppen. Allemaal functies die gestuurd worden door de micro computer.

Het cassette mechaniek. Lang voor het werkelijke ontwerpstadium begon van de Beocord 8000, is er veel onderzoek gedaan door Bang & Olufsen naar voor- en nadelen van de verschillende systemen. Zo werd er besloten het dubbele capstan systeem dat werd toegepast in de Beocord 5000 te verlaten. De dubbele capstan heeft te hoge Wow specificaties die voornamelijk worden veroorzaakt door de bewegende delen van het bandtransportmechaniek. Een enkele capstan is wat betreft Wow specificaties in het voordeel ten opzichte van een dubbel capstan mechaniek. Het vervelende is dat Flutter specificaties in de regel van een dubbel capstan mechaniek weer beter zijn dan van een enkel capstan uitgevoerd mechaniek. Flutter is de trilling die wordt veroorzaakt doordat de band langs de kop wordt getrokken. De band zelf heeft de neiging om te stoppen terwijl deze langs de kop getrokken wordt, maar de band moet blijven glijden. Deze reactie doet de band in een hoge frequentie vibreren wat Flutter wordt genoemd. Hoe constanter de tape langs de kop wordt getrokken (met een dubbel capstan wordt dat het beste gerealiseerd) des te minder kans de tape krijgt te gaan vibreren.

Het is dus een moeilijke keus om te bepalen welk systeem het best toegepast kan worden. Beide hebben zo voor en nadelen. Bang & Olufsen heeft gekozen voor een enkel capstan mechaniek voor de Beocord 8000 en heeft om de Flutter specificaties terug te brengen naar een uiterste minimum, een mechaniek ontwikkeld in samenwerking met de bouwer van het mechaniek.

Het is duidelijk dat Bang & Olufsen niet zelf het mechaniek heeft gebouwd voor de Beocord 8000, maar dit heeft uit laten voeren door een klein bedrijf wat gespecialiseerd is in het bouwen van dit soort mechanieken. In het ontwerpstadium is het ontwerpteam van Bang & Olufsen in nauw contact gebleven met het ontwerpteam van de supplier. Met beider ervaringen werd het mechaniek voor de Beocord 8000 ontwikkeld. Het mechaniek werd exclusief voor Bang & Olufsen gefabriceerd en is in geen enkele andere cassetterecorder toegepast dan die van Bang & Olufsen. Onder andere werden de Flutter eigenschappen grondig bestudeerd en onder handen genomen. Het resultaat is een mechaniek met goede Wow en Flutter eigenschappen.

Het mechaniek is bijzonder eenvoudig en degelijk. Eén motor drijft de capstan as en het spoel mechanisme aan. Om de capstan as te vrijwaren van eventuele trillingen of vertraging in snelheid veroorzaakt door het spoelmechanisme, wordt het spoelmechaniek rechtstreeks van de motoras aangedreven met een snaar. Alle functies worden bestuurd met twee grote relais, het bewegen van de koppenbrug en het bedienen van de spoelfuncties. De relais zijn gedempt uitgevoerd om te voorkomen dat schadelijke trillingen het mechaniek kunnen ontregelen. De koppenbrug is tegen fouten beveiligd zoals eerder beschreven. Wordt echter een cassette niet goed in de houder geplaatst dan zal de koppenbrug wel naar voren worden bewogen, maar een beveiliging zorgt dat deze direct weer teruggebracht wordt om schade aan de koppen te voorkomen.

Speciaal voor het mechaniek, ontwikkelde Bang & Olufsen een testbank om alle band transport mechanieken te controleren op eigenschappen zoals onder andere Wow en Flutter. Dezelfde testbank werd ook aan de supplier geleverd zodat deze ook onder dezelfde condities alle mechanieken kon testen. Op deze wijze werd een enorme kwaliteit gewaarborgd.

Opnemen met de Beocord 8000. De Beocord 8000 is geschikt voor alle typen cassettes. De Peak Program Meters geven het signaal aan wat bij opname aan de kop wordt toegevoerd. Dit is beter dan het aangeven van wat er binnenkomt aan signaal. Een speciaal circuit demagnetiseert na elke opname de kop door de biasstroom niet plotsklaps af te sluiten maar door de biasstroom geleidelijkaan af te laten nemen. Demagnetiseren van de koppen is dus nooit nodig. Overigens een systeem dat in eerdere modellen zoals de Beocord 1900 al werd toegepast. Het demagnetiseren is noodzakelijk omdat zich geleidelijkaan een remanent magnetisme opbouwt in de opname/weergavekop. Dit kan resulteren in het wissen van de hogere frequenties in Uw kostbare opgenomen cassettebanden. Het goed demagnetiseren is dus een belangrijke zaak, maar dankzij de schakeling in de Beocord 8000 is daar geen omkijken naar.

Een gecombineerde Sendust opname weergavekop is in de Beocord 8000 gebouwd. Deze garandeert een zeer lange levensduur in combinatie met zeer gunstige specificaties.

Opnemen met de Beocord 8000 is kinderspel. Wel moet eerst een beveiliging omgeschakeld worden, de zogenaamde "REC OPEN" toets. Een beveiliging tegen het ongewenst wissen van een opname. Zoals al eerder beschreven zijn de "RETURN" functie en de "MEMORY" functie een ongelofelijke uitkomst bij het opnemen.

Luistertest. Wat is nu het resultaat van al deze techniek in de Beocord 8000? Daar kan ik kort over zijn, een resultaat dat er mag wezen (veel beter dan de Beocord 5000 bijvoorbeeld). Het opgenomen geluid klinkt zeer zuiver en benadert het oorspronkelijke erg goed. Het laat eerder iets weg dan dat het iets aan de opname toevoegt en dat is een goede zaak. Er kunnen verbluffende resultaten bereikt worden, wanneer een goede band wordt gebruikt. Het is overigens de eerste cassetterecorder die echt goed kan opnemen op metaalbanden.

LATERE UITVOERINGEN.

In 1981 kwam Bang & Olufsen met een verbeterde versie op de markt namelijk de Beocord 8002. De Beocord 8002 was uitgebreid met het HX-Proffesional systeem. Een systeem dat een belangrijke verbetering betekent in het opnemen van geluid. Bang & Olufsen heeft dat systeem ontwikkeld en daarvan de Licentie rechten gekregen. Het systeem is een zodanige verbetering in opname dat bijna alle andere audio fabrikanten het systeem in licentie hebben ingebouwd in hun cassetterecorders. Zo komt U in een brochure van bijvoorbeeld Nakamichi of Revox ook de naam Bang & Olufsen tegen, vermeld bij het HX-Pro systeem. In een latere uitgave van B & O Lyde zal ik uitgebreid terugkomen op het HX-Pro systeem. Dit systeem wordt vanaf 1981 in bijna alle cassette- recorders van Bang & Olufsen gebouwd. Eind 1982 introduceerde Bang & Olufsen de Beocord 8004, een uitgebreidere versie van de Beocord 8002. In de Beocord 8004 werd Dolby C toegepast. Gelijktijdig introduceerde Bang & Olufsen ook de Beocord 9000. De Beocord 9000 is op zich revolutionair te noemen in het opnemen van cassettebanden. Deze stelt zichzelf in op de cassette welke in de houder is gelegd en haalt het maximaal haalbare uit die band. De Beocord 9000 staat op eenzame hoogte en is niet te vergelijken met de Beocord 8000. Laten we zeggen de Beocord 8000 is heel erg goed en de Beocord 9000 is het beste dat er is. De Beocord 9000 zal ik apart in een latere uitgave van B & O Lyde behandelen.

Naast de Beocord 8000 voerde Bang & Olufsen ook de Beocord 6000. Beide recorders zijn technisch geheel gelijk. De Beocord 6000 heeft zwarte bedieningstoetsen terwijl de Beocord 8000 blanke bedieningstoetsen heeft.

Overzicht:

type nummer introductie jaar
Beocord 8000 4824 1979
Beocord 8002 4844 1981
Beocord 8004 4864 1982
Beocord 9000 4814 1982
Beocord 6000 4834 1981

In het Second Life boekje van Bang & Olufsen Nederland b.v. staat een Beocord 6002 vermeld. Deze is in folders nergens terug te vinden, maar zou in 1983 leverbaar zijn geweest.

De Beocord 8000 werd geleverd met een voorbespeelde cassetteband waarop het Real Time gebeuren uit de doeken werd gedaan.

Gebruikte documentatie: Katalogus 1979 Katalogus 1981 Katalogus 1982/1983 Design Story Beocord 8000. Product information Beocord 8000. Operating Guide Beocord 8000. Alles gepubliceerd door Bang & Olufsen.

André Voskuilen.

Beofriends © 2007